Zjawiska lodowe na Wiśle w Warszawie

Autor: dr Joanna Angiel    

Nieczęsto chodzimy nad Wisłę w mroźne dni, bo też i coraz mniej jest takich dni. Wisła w zimowej szacie jest rzeką równie fascynującą jak w wiosennej czy letniej „sukience”. Można zobaczyć zimową Wisłę podczas spaceru czy jazdy samochodem, tramwajem przez mosty warszawskie, ale to nie to samo, co przyjrzenie się jej z bliska. Warto zejść z bulwaru albo jeszcze lepiej – wejść w prawobrzeżne łęgi na Pradze i dotrzeć bezpośrednio do rzeki. Dostrzeżemy wówczas różne zjawiska lodowe na samej rzece, a także w jej najbliższym otoczeniu.

Podczas mroźnych dni i nocy szybko płynąca woda wychładza się i powstaje charakterystyczna gąbczasta forma lodu prądowego – tzw. śryż. Tworzy się on dzięki obecności zawiesiny w wodzie, która staje się wtedy jądrami kondensacji. Masa śryżu, spływając z prądem tworzy charakterystyczne „talerze lodowe”.
Tam, gdzie prędkość przepływu jest najmniejsza lub woda jest stojąca – spotkamy lód brzegowy. Często w lód ten wtopione są zamarznięte krążki śryżu. Gdy okres mroźny trwa długo, lód może pokryć duże fragmenty Wisły lub i całą rzekę. Mówimy wówczas o pokrywie lodowej. Takie przypadki zdarzały się niejednokrotnie, ale obecnie są coraz rzadsze z powodu zmian klimatycznych.

Przy zmianie stanów wody podczas odwilży lód brzegowy (pokrywa lodowa), pęka i tworzą się kry. Nierzadko spiętrzają się one na brzegach podczas wahań stanu wody. Kry płynące rzeką nieraz tworzą tzw. zatory lodowe.

Zjawiska lodowe możemy nie tylko zobaczyć, ale także ich posłuchać: czy wiesz jak szumi śryż ocierający się o brzegi wiślane, albo jaki odgłos wydaje pękający lód? A jak skrzypi pod nogami zmarznięty piasek wiślany lub sztywne od szadzi nadwiślańskie trawy?

Możesz tego doświadczyć, gdy wybierzesz się nad Wisłę w kolejny, mroźny dzień. Nie pożałujesz…

Ten opis pochodzi z wirtualnego projektu CHODŹ NAD WISŁĘ, który zrealizowała Fundacja Ja Wisła dzięki dofinansowaniu otrzymanemu z Urzędu Miasta St. Warszawy i wpłat z 1% podatku.

fot. Jakub Badełek

fot. Jakub Badełek

Projekt "Ochrona siedlisk kluczowych gatunków ptaków Doliny Środkowej Wisły
w warunkach intensywnej presji aglomeracji warszawskiej" otrzymał dofinansowanie
z instrumentu Finansowego LIFE+ Wspólnoty Europejskiej oraz ze środków
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.